Stichting AAN TAFEL! heeft sinds 1 januari 2024 twaalf AAN TAFEL! gesprekken en elf TROTS&ZIEN documentaires gepubliceerd met als doel stad en platteland te verbinden. Deze producties worden gretig bekeken, zo blijkt uit realtime monitoring, die inmiddels een volume van 42 miljoen vertoningen noteert. Geen ‘Wij van WC-eend’ eenrichtingsverkeer, maar een dialoog bezien vanuit een stedelijk én plattelandsperspectief. Letterlijk aan tafel of op een (voedsel)locatie in de stad of op het platteland.
In één van de TROTS&ZIEN documentaires vertelt Thomas over zijn passie als varkenshouder en de dilemma’s waar hij voor staat. TROTS en ZIEN bezoeken belangstellend zijn bedrijf, waarbij in de kraam- en dragende zeugenstal wordt gekeken: open en transparant. In deze documentaire meende Varkens in Nood het ontbreken van afleidingsmateriaal in de kraamstal te constateren, dat prompt tot een handhavingsverzoek leidde bij de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA).
De angst voor dierenactivisme is diepgeworteld
NVWA nam telefonisch contact op met producent Stichting AAN TAFEL! met het verzoek de naam en locatie van de varkenshouder bekend te maken. Een verzoek waaraan AAN TAFEL! niet kon en wilde voldoen, aangezien varkenshouder Thomas zijn medewerking enkel had toegezegd onder voorwaarde van anonimiteit. De reden laat zich eenvoudig raden: de angst voor dierenactivisme is na de stalbezetting in Boxtel op 13 mei 2019 diepgeworteld in de veehouderij. Een incident dat niet op zichzelf staat: dagelijks hebben veehouders en vervoerders van vee met intimidatie te maken. Ondanks dat de inspecteur enig begrip toonde, zette de NVWA haar vorderingseis om inlichtingen door en resulteerde dit geschil middels een voorlopige voorziening voor de rechter in het Paleis van Justitie in Den Haag.
Public watch dog
De rechter bleek zich goed ingelezen te hebben en oordeelde dat het belang van Stichting AAN TAFEL! – verbinding maken tussen stad en platteland – zwaarder weegt dan het belang van de NVWA om op deze wijze onderzoek te doen. Een vordering om inlichtingen wordt gezien als een (te) zwaar middel. Bovendien dicht de rechter AAN TAFEL! de rol van public watch dog toe, waarbij bescherming van de bron gerechtvaardigd is. Na intern beraad besloot NVWA zich bij deze uitspraak neer te leggen en is de last onder dwangsom ter handhaving van de medewerkingsplicht opgeheven.
De slotsom: een enorme papierwinkel, juridische kosten en een belasting van de rechterlijke macht waar één informeel telefoontje had volstaan. Varkenshouder Thomas wordt, net als iedere boer en tuinder in Nederland, periodiek gecontroleerd. Eén belletje had uitsluitsel gegeven over de aanwezigheid van speelmateriaal in het kraamhok. Een vraag die de varkenshouder simpelweg via AAN TAFEL! kon bevestigen. Het is tekenend hoe we in Nederland met elkaar omgaan, waarbij wantrouwen in plaats van vertrouwen de overhand heeft. Verschillende zienswijzen worden niet meer besproken, maar via de rechter uitgevochten. Een open overheid is een groot goed, mits goed toegepast. In de huidige vorm werkt het polarisatie louter in de hand. Gelukkig kent Nederland rechters die er ook zo over denken. Nu de politiek nog.
