Initiatief Stikstofpauze roept overheid op tot moratorium: ‘Terug naar de tekentafel is noodzakelijk.’
Het initiatief Stikstofpauze roept de overheid op tot een tijdelijk moratorium op het stikstofbeleid. Met een moratorium wordt bedoeld dat de huidige en reeds afgekondigde stikstofmaatregelen tijdelijk worden opgeschort, zodat de onderliggende aannames, modellen en bestuurlijke keuzes zorgvuldig kunnen worden herijkt.
Aanleiding is dat het stikstofbeleid sterk leunt op rekenmodellen en normstellingen, terwijl de grondslag van dat beleid onvoldoende transparant is onderbouwd. Onzekerheden, beperkingen in het gebruik van modellen en alternatieven zijn daarbij niet expliciet meegewogen. Zolang die grondslag niet robuust en gedragen is vastgesteld, is het niet zorgvuldig om het beleid onverkort door te zetten.
Het stikstofbeleid is in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een allesbepalend kader en een stagnerende factor voor vergunningverlening en gebiedsprocessen. Adviezen van onder meer de commissie Hordijk en recente analyses van Professor Ronald Meester laten zien dat het gebruik van modellen op project- en vergunningsniveau meer precisie suggereert dan wetenschappelijk kan worden onderbouwd. Onzekerheden die daarbij horen, worden in beleid en uitvoering onvoldoende zichtbaar gemaakt.
Het sterk leunen op modellen en normstellingen draagt bij aan brede maatschappelijke onrust
Het sterk leunen op modellen en normstellingen draagt bij aan brede maatschappelijke onrust. Veel mensen die in de praktijk met natuur, landbouw en landschap werken, herkennen de door modellen veronderstelde koppeling tussen stikstof en natuurproblemen onvoldoende in het veld. Het beleid vertrekt daarmee vanuit een model gedreven benadering, terwijl de aansluiting met praktijkervaring en empirische waarneming onder druk staat.
Het huidige stikstofbeleid voldoet niet aan de eisen van behoorlijk bestuur
Volgens Stikstofpauze voldoet het huidige stikstofbeleid niet aan de eisen van behoorlijk bestuur. Ingrijpend beleid vereist zorgvuldige voorbereiding, aantoonbare onderbouwing en een inzichtelijke afweging van gevolgen en maatschappelijke kosten. Zolang onzekerheden niet expliciet zijn onderkend en er geen geloofwaardige alternatieven voorhanden zijn, ontbreekt de bestuurlijke legitimatie om de aangekondigde maatregelen uit te voeren. Dit raakt de rechtszekerheid en zet het eigendomsrecht van burgers en bedrijven onder druk.
Een moratorium schaadt Natura2000 gebieden of andere natuur niet, benadrukt het initiatief. Juist omdat de effecten van veel aangekondigde maatregelen op natuurherstel onzeker zijn, is het verantwoord deze maatregelen tijdelijk in de ijskast te zetten. Een moratorium voorkomt dat beleid wordt uitgevoerd waarvan niet vaststaat dat het bijdraagt aan verbetering van natuurkwaliteit of dat mogelijk zelfs averechts werkt. Daarbij blijven andere factoren die de natuur beïnvloeden in het huidige beleid onderbelicht.
Zolang de grondslag niet wordt herijkt, leiden aanpassingen of versnelling tot verdere complexiteit en onzekerheid
Hoewel diverse organisaties pleiten voor aanpassingen binnen het bestaande stikstofbeleid, blijft daarbij het onderliggende fundament grotendeels intact. Ook de huidige roep om een spoedwet past in die benadering. Versnellen en repareren binnen hetzelfde kader houdt het beleid kwetsbaar en in de praktijk moeilijk uitvoerbaar. Zolang de grondslag niet wordt herijkt, leiden aanpassingen of versnelling vooral tot verdere complexiteit en onzekerheid. Ecologische baten en maatschappelijke kosten zijn nog steeds onvoldoende inzichtelijk.
Stikstofpauze is een open initiatief. Personen en organisaties uit verschillende sectoren worden uitgenodigd zich aan te sluiten bij het verzoek om een moratorium. Het doel is om dit verzoek gezamenlijk aan te bieden aan het Parlement, zodat de Kamer het Kabinet kan opdragen een moratorium af te kondigen. Zo kan er ruimte ontstaan voor zorgvuldige herijking van het stikstofbeleid.
Meer informatie:
Jacob van Emst, voorzitter Netwerk GRONDig: M. 06 51 35 66 70
Allard Andela, woordvoerder Stichting Samenleving, Landbouw en Natuur: M. 06 53 54 94 02
www.stikstofpauze.nl
