Ze staan er weer, keurig in het gelid: drie ‘dikke’ Fendt tractoren bij de ingang van de Van der Valk parkeerplaats in Papendal. Plaats van handeling: een bijeenkomst van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV) met als titel ‘Verstikkend Gelders beleid?!’ De toon is gezet. De trekkers ‘komen eraan’.
Binnen verdringen pakweg 150 boeren zich bij de koffieautomaat, waardoor de bijeenkomst later begint dan gepland. In de tussentijd worden de boeren getrakteerd op het nieuwbakken strijdlied ‘We komen eraan’ op volumestand 10. Een lied waar NMV-voorzitter Harmen Endendijk trots op is, zo opent hij de avond met krachtige stem.
Voor de sprekers, Ans Mol, Jacoline Kroon en Rick Hoksbergen, is het vervolgens geen eenvoudige opgave om het de zaal naar de zin te maken. Ans Mol, geflankeerd door collega-gedeputeerde Harold Zoet, legt in duidelijke bewoordingen uit wat Provincie Gelderland nog wél uit het vuur sleept in de huidige stikstofimpasse. “We zijn de enige provincie die nog wel natuurvergunningen verstrekt.” Zonder haar BBB-afkomst en die van Zoet te benoemen, krijgt Mol weinig bijval uit de zaal. Ook Jacoline Kroon, die uitleg geeft over de juridische gevolgen, hoeft niet op een open doekje te rekenen. Veel boeren haken af na haar eerste zinnen, doorspekt met juridisch taalgebruik, waar voor menigeen geen touw aan vast te knopen is. Rick Hoksbergen doet namens Countus een dappere poging om duidelijk te maken dat een lagere bemesting niet tot opbrengstvermindering hoeft te leiden. Een conclusie die door het merendeel van de boeren niet wordt gedeeld. Duidelijk is dat alleen grote bedrijven erin slagen hun hoofd boven water te houden.
De stemming in de zaal blijft onrustig. De presentaties maken veel vragen los, niet zelden ingegeven door persoonlijke omstandigheden, waarbij emoties op het puntje van de tong liggen. Boeren voelen zich machteloos, zijn gefrustreerd. Ook deze bijeenkomst brengt geen hoop. Dat dezelfde dag landbouwminister Jaimi van Essen, samen met premier Rob Jetten, een bezoek brengt aan Staatsbosbeheer op de Veluwe bevestigt het negatieve beeld: boeren moeten wijken voor de natuur.
In aanloop naar de verwachte kamerbrief van Van Essen op vrijdag 26 juni is duidelijk dat partijen aan beide flanken van het stikstofdilemma de neiging hebben om nog harder te gaan roepen. Overschreeuwen in een ultieme poging de opponent te overtuigen. Een techniek die allesbehalve uitzicht biedt op een bevredigend resultaat. De avond in Papendal is typerend voor de botsing tussen de systeemwereld van de overheid en de leefwereld van boeren. Een gevaarlijke cocktail waarbinnen wantrouwen en pessimisme prima gedijen.
Wat te doen? Opnieuw wegen blokkeren met trekkers? Boeren weten inmiddels ‘als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg’. Of minder. Beter is het om de alom heersende negativiteit om te buigen naar positiviteit en optimisme. De agrarische sector heeft alles in huis om minder bescheiden te zijn en vanuit eigen kracht haar verhaal actief te vertellen. Niet defensief, maar vanuit passie en trots op de bijdrage die boeren en tuinders leveren voor de samenleving, iedere dag opnieuw. Inspireer elkaar, burgers én politici met aansprekende voorbeelden uit de praktijk. Be good and prove it. Laat het massaal zien in publieksmedia. Géén activistische ‘gestrekt been’ campagnes. Wél prikkelend, spiegelend met humor en een knipoog. De Nederlandse land- en tuinbouw getuigt al eeuwen van een enorm aanpassingsvermogen. Innovatieve boeren en tuinders vinden een nieuwe balans tussen landbouw én natuur.
Vooruitgang begint met luisteren van beide kanten, niet door nog harder te schreeuwen. Daar helpt een door AI gemaakt protestlied en -poster in ieder geval niet bij.
