Vrijdag 14 augustus vond een protestdemonstratie plaats voor het Provinciehuis in ’s Hertogenbosch. Aanleiding vormde de dreigende intrekking van de vergunningen van vijf pluimveehouders nabij De Peel. Buiten het Provinciehuis heerste de emotie; binnen voltrok zich een juridisch steekspel. De afdronk was wrang, zeker gezien het dodelijke ongeluk, dat zich die ochtend voltrok in een file op de aanrijroute naar Den Bosch. De uitkomst logisch: het bestuur van Provincie Noord-Brabant moet op korte termijn opnieuw aan tafel met de pluimveehouders.
Tekenend voor de versnippering van de agrarische sector vormde de opstelling van twee opleggers, die in elkaars verlengde als podium diende voor de sprekers. Links spraken de initiatiefnemers van de demonstratie: Agractie, Boeren met Toekomst, Dutch Dairymen Board, Farmers Defence Force, Nederlandse Akkerbouw Vakbond, Nederlandse Melkveehouders Vakbond, Nederlandse Vakbond Pluimveehouders, Stichting Stikstofclaim en Vee&Logistiek Nederland. Het rechterpodium was voor LTO Nederland/ZLTO en de jonge boeren van NAJK. Hiermee gaven de betrokken brancheorganisaties openlijk blijk van interne verdeeldheid, waarbij onderlinge verwijten niet van de lucht waren.
Botsing tussen leef- en systeemwereld
In het Provinciehuis was de verdeeldheid eveneens zichtbaar. Dat begon met maar liefst 21 insprekers, waaronder de vijf getroffen pluimveehouders. Al snel werd duidelijk hoe hard de leefwereld van ondernemende boeren botst met de juridische systeemwereld van ambtenaren. Boeren klampen zich vast aan hetgeen ze op hun bedrijven en in de natuur waarnemen. Bestuurders zijn doof voor de leefwereld en achten zich door juridische omstandigheden gedwongen in te grijpen.
Juridische strijd
Deze vaststelling legt pijnlijk bloot dat de kloof tussen provincie en platteland, naast de urgentie om kennis te delen, vooral ook een juridische kwestie is. Daar waar het merendeel van de insprekers haar zorg uitsprak over het verliezen van een onherroepelijk geachte vergunning, ging advocaat raadslid Hetty Egger-Van Oppen vooral in op de juridische kant van de zaak, waarin ze het provinciebestuur van tunnelvisie en inconsequent beleid betichtte. Met name de vooringenomenheid waarmee het bestuur de adviezen van Johan Vollenbroek van Mobilisation for the Environment (MOB) overneemt, zet kwaad bloed bij Egger-Van Oppen. Tevens legde ze feilloos bloot hoe verschillend het provinciebestuur handelt als het om industrie gaat ten opzichte van agrariërs. Met Eindhoven Airport, de Amercentrale, FrieslandCampina en Cosun werden wél afspraken gemaakt over emissiereductie; waarom zou dit met pluimveehouders dan niet kunnen?
Respect
Over één ding waren alle betrokkenen het wél eens. Het provinciebestuur had verzuimd om in contact te treden met de pluimveehouders. Nadat zij hun plannen hadden ingediend om tot emissiereductie te komen, hoorden ze acht maanden niets. Géén overleg, géén gesprek over mogelijke alternatieven, helemaal niets. Hieruit spreekt onmiskenbaar het ontbreken van respect voor de ondernemers, hun families, hun geschiedenis en verbondenheid met de streek. Vijf pluimveehouders hebben geen gezicht, zoals ‘koplopers’ FrieslandCampina en Cosun. Het provinciebestuur bood hiervoor haar excuses aan. Een motie die het bestuur opdroeg om zo snel mogelijk alsnog met de pluimveehouders aan tafel te gaan, kreeg logischerwijs bijval.
De veerkracht van een samenleving zit niet in koplopers, maar in de massa, het midden- en kleinbedrijf. Nederland telt 1,6 miljoen MKB-bedrijven, goed voor 70 procent van de werkgelegenheid. Wet- en regelgeving geeft houvast als het aansluit op de praktijk. Waarin we begrijpen voordat we begrepen willen worden. Een goede les voor bestuurders. Aan agrarische belangenbehartigers de taak om eenduidig te zijn hoe die MKB-praktijk eruit kan zien. Hierbij helpen beschuldigingen van nazipraktijken allerminst.
Auteur: Wim Groot Koerkamp, voorzitter Stichting AAN TAFEL!